Yazı Detayı
06 Eylül 2021 - Pazartesi 20:26 Bu yazı 425 kez okundu
 
Birey, okul ve toplum ilişkisi
İsmail Kılıç | Sosyal Hizmetler Müdürü
ismail.kilic@ailevecalisma.gov.tr
 
 

Yılın eylül ayı her zaman zihinlerimizde sonbaharın gelişi ve okulların açılması olarak kodlanmıştır. Hatıralarımız bu tür yaşantılarımızla dolu, planlarımız ise yaz aylarının rehavetinden yeni bir çalışma rutinine ve temposuna adapte olmayı içerir şekildedir. 

 

 

İnsanlık tarihi boyunca birey ve toplum arasındaki ilişki karşılıklı ve kompleks bir biçimde devam ede gelmiştir. Dünyaya geldiği andan, hatta anne karnında iken çevresiyle iletişim ve etkileşim halinde olan çocuk; yaşama gözlerini açtığında ciğerleri ile havanın ilk buluştuğu andan itibaren çevresi ile uyum sürecine girmiş demektir.  Bu uyum süreci hayat boyu devam ederek taaki yaşamın sona ermesine kadar aktif bir şekilde devam eder. İnsanın içinde bulunduğu çevreye ve yaşamın bütün unsurlarında sağlamaya çalıştığı bu uyumun düzeyi ne kadar yüksek oranlı ve tatmin edici seviye de olursa o denli faydalı ve verimli; ne denli yetersiz ve sınırlı olursa bir o kadar da sorunlu ve tatminsiz seviyede gerçekleştiği varsayılır. İşte bu noktada toplum kendisine dahil olan her bireyi içinde yaşadığı doğal çevreye azami uyum sağlaması için bir takım süreçlere tabi tutarak geliştirmeyi kendisinde bir rol ve sorumluluk alanı olarak görmektedir.   

 


Toplum bireyi kendi yaşam formuna uyması için alıştırmak, yetiştirmek, geliştirmek ve fayda sağlamak için çaba sarfetmekte olup; bu işlevini ise farklı kurumsal yapılar sayesinde yürütmektedir. Okul bu ihtiyaçtan ortaya çıkmıştır. Okulun işlevini toplum kendisinde bir sorumluluk olarak görürken, birey ise kendi çocuklarının daha iyiye, doğruya, faydaya dönük gelişmelerini sağlayabilmek için bireysel sorumluluk içgüdüsüne sahiptirler. Böylelikle, İyi eğitilmiş, yetişmiş, toplumun beklentilerine cevap verebilen bireyler hem kendilerini gerçekleştirmiş hedeflerine ulaşmış, hem de toplumun etkin bir üyesi haline gelmiş olurlar. Görüldüğü gibi tartışmasız bir biçimde bireyin toplumla etkileşimi okul, çevre, çalışma yaşamı derken bütün süreçlerde toplumla karşılıklı ve canlı bir etkileşim halinde sürer gider.  

 


Bu yaklaşım temelde felsefe, sosyoloji, psikoloji ve diğer bilim dallarının ilgi alanlarına özellikle de eğitim bilimlerinin çalışma alanına girmektedir. Her bilim dalının ilgisini tartışmaktan ziyade genel bir perspektifte bireyin toplumla ilişkisinin önemli bir yol haritasının okuldan geçtiğini farklı yaklaşımlarla açıklamaya çalışacağız.                             

 


BİREY 
Birey olmak kolay değildir; evvela zamana, çabaya, azme, mücadeleye ihtiyaç vardır. Yaşamın her evresinde dışsal bir desteğe ihtiyaç duyarız. Çocukken en basit yaşamsal aktiviteleri yerine getirmeye çabalarken (yeme, içme, dinlenme vs.), yetişkinlik döneminde sosyalleşme kendini ifade etme çabasına yönelik beklenen destekler, daha ileri yaşlarda saygı görme, ait olma, psikolojik destek gibi yaşam boyu sürer gider. Birey kendini yetkin hissettiği alanlarda da çevresine destek sağlar. Bireyin gelişimi; bedensel, bilişsel, duygusal ve sosyal yönden ilerleme gösterir. Bu dört alan kendi aralarında senkronizedir. Bir alandaki gelişim eksikliği diğer alanları baskılar ve tedbirler almayı gerektirir. Bireyi merkeze alan eğitim sistemlerinde başarı üst düzeydedir. Okula başladığında gelişim özellikleri farkedilen gelişim hızına uygun eğitim ve öğretim süreçlerine tabi tutulan öğrenciler eğer veli ve çevre tarafından da aynı hassasiyetle izlenmekte iseler çok daha başarılı olabilirler. Popülist yaklaşımlar ve sürekli eksiklikleri gölgeleyen yada yüzleşmeden kaçınılan sorun alanları ileride daha büyük hayal kırıklıklarına yol açabileceği gözden uzak tutulmamalıdır. Bu noktada okula başlayan çocukların periyodik sağlık kontrollerinin yapılması ve belirli aralıklarla takibi de önem taşır. Özellikle okula yeni başlayan çocuklar yeni küçük kaza ve risklerle yüzleşme ihtimali yüksektir ve atlatılması gereken bir süreçtir. Bireyin ihtiyaçları ve beklentileri dikkate alınmalı kendini değerli hissetmesi sağlanmalıdır.  

 

OKUL 
Okul insan yaşamında yeni bir başlangıçtır. Yeni bir sosyal çevre, yeni bilgi ve beceriler, yeni olarak sayabileceğimiz birçok şey. Okulun bireyin toplumsallaşmasındaki rolü çok büyüktür. Okul penceresinden hayatı tanırız. Yetişkinler ile çocuk arasındaki ilk sosyal ilişkiler (anne-baba dışında) okul ortamında biçimlenir anlamlandırılır. Bilgi, beceri, davranış, tutum, yetenekler okulda şekillenir, anlamlandırılır ve değerlendirilir. Okul köprü gibidir, hayatla aramızdaki bağı sağlayan, üzerinde özgürce ve hareket ettiğimiz bir yol. Okulun bu rolünün farkında olması ve rolünün gereklerini yerine getirmesi köprünün sağlam ve direncine katkıda bulunur. Okulun fiziki yapısı, donanımı, konforu, çalışanların profili, pedagojik ve teknolojik alt yapısı, hatta erişimi ile bulunduğu sosyal çevre bir çok etken eğitim ve öğretimin kalitesine doğrudan ve dolaylı olarak etki eder. Haliyle çocuğun gelişimi de bir bakıma bu bileşenlerin niteliği ile doğru orantılıdır. Okul sosyal bir sistem olarak kendisine emanet edilen çocuğu birçok karmaşık (entegre) işleme ve sürece dahil ederek, toplumun sosyal ekonomik ve politik beklentilerine uygun şekilde tekrar topluma kazandırma sürecini yönetir. Açıkçası okulun işi zordur, M.Ö. 3200 ‘lü yıllara dayanan okul kurumunun tarihinden bu güne bir çok evreden geçerek günümüz okul modeli ortaya çıkmıştır hatta daha teknolojik ve sanal içeriklerin dahil edilmesiyle zaman-mekan ve aktörler birer değişken olarak yeni okul modellerinde yer aldığı görülmektedir.  
 

TOPLUM 
Bireyin yaşama adımını attığı ilk günden hayatının sonuna kadar içinde yaşadığı sosyal çevrenin bütünüdür. Toplum bir düzeni bir konsensüsü ifade eder. İnsan bireysel olduğu kadar toplumsaldır da. Bireyi biçimlendiren aslında toplumun beklentileri, bireye sundukları veya vadettikleridir. Birey yaşamında toplum yadsınamaz bir role sahiptir. Çocukluk, gençlik, yetişkinlik evresinde toplum içinde birçok roller üstlenir ve bu rolleri layıkıyla yerine getirmek çabasındadır. Toplum ilmik ilmik dokunmuş bir desendir, zenginliktir aynı zamanda sosyal hayatın kimliğidir. Okul toplumun kültürünü işleyen ve aktaran bir araç vazifesindedir. Bu nedenle toplumun beklentileri okul için önemlidir. Okulda topluma ilham ve vizyon transfer eder. Yani etkileşim başından beri çok yönlü ve etkileşimlidir. Okulun sistematik süreçlerinden geçerek topluma kazandırılan bireyler toplum için entelektüel bir zenginlik (sermaye) olarak ta değerlendirilebilir. Toplumsal değişim ve dönüşüm okulunda değişimini zorunlu kılar. Bu nedenle her zaman farklı biçimlerde adlandırılmış olsa da okul ve toplum arasında sıkı bir diyalog ve işbirliği vardır.  
Sonuçta birey, okul ve toplum birbirini tamamlayan ve sürekli etkileşim halinde olan biyolojik ve sosyal yapılardır. Her ders yılının yeni bir başlangıç olduğunu varsayarak ve uzunca bir süre kapalı olan okulların açılmış olması ilk gününden itibaren toplumsal sistemin bütün alt sistemlerini harekete geçirmiş olduğunu ve gündemin başında yer aldığını görmekteyiz.  
Okulun açıldığı ilk haftada bizlerin toplumun devamı için geleceğe hazırladığımız çocuklarımız hakkında en iyisini düşünmek ve hayata geçirmek zorunda olduğumuzu göz ardı etmemeliyiz. Onlar için bütün süreçleri itina ile gözden geçirmeliyiz, okul aile arasında güçlü bir iletişim sağlamalıyız, okul yönetimlerinin planlamalarında okul paydaşlarının karara katılımını önemsemeliyiz, değer verip değer görmeliyiz. Eğitimin sadece okulla sınırlı kalmadığını bireyin ve toplumun her alanında eğitim ve öğrenme süreçlerinin bulunduğunu farketmeliyiz. Refah seviyesi yüksek toplumların eğitim istatistiklerinin yüksekliği dikkat çekicidir.  
Yeni ders yılının bütün öğrencilerimize, anne ve babalara, öğretmenlerimize, yöneticilerimize ve okul süreçlerini destekleyen bütün paydaşlara hayırlı uğurlu olmasını temenni ederim. Bireyin yaşamında okulun yerini bir kez daha hatırlatmak amacıyla “Birey, okul, toplum” ilişkisini yorumlamaya çalıştım, uzaktan cansız sanal bir biçimde azami verim alamadığımızı bizzat tecrübe etmiş olduk, tedbirlerle canlı ve yüzyüze devam etmek dileğiyle sağlıcakla kalın…  

 
Etiketler: Birey,, okul, ve, toplum, ilişkisi,
Yorumlar
Haber Yazılımı