Yazı Detayı
16 Ağustos 2019 - Cuma 10:44
 
Bağımlılıklar’ımız/ Zincirler’imiz…(1)
Dr. Ömer Hakan Yavaşoğlu
nehirgazetesi@hotmail.com
 
 

Son yarım asırdır insanoğlu hem madde tüketimi hem de bir çok sayısız alanda gittikçe artan düzeyde bir “onsuz /onlarsız yapamama” şeklinde bir varoluş biçimine kaydı.

Sadece  bilinç durumunu değiştiren maddeler değil, birçok davranış ve varoluş tarzı da hayatımıza girdi. Usulca ama çok kararlı bir şekilde hepimiz belirli ölçülerde bağımlı olduk. Bu “bağ” veya “bağlar” bizler  farkına varamasak da hayatımızı KARANLIK’LAŞTIRDI. İlişki düzeylerini bozdu ve birçok ikincil patolojiye(bozukluğa) yol açtı.

İmdi sorun tesbit etmekle iş bitmiyor tabiki, amacımız sorun odaklı değil, çözüm odaklı düşüncelerimizi geliştirmek.

Her ne konuda tartışırsak daima her iki bakış açısını(nörobilim ve medeniyet değerleri) kullanacağız artık. O zaman şimdi bağımlılıklarımıza Nörobilim araştırmaları penceresinden bir gözatmaya çalışalım :

Yapılan araştırmalarda, bağımlılığa yol açan her türlü maddi-manevi tüketimlerimiz sırasında beyinde “ÖDÜL MERKEZİ” denilen alanda “DOPAMİN” denilen “haz hormonu” nun pik yapıp yükseldiği müşahede edilmiş. Bu merkez beyinde otomat-limbik sistem denilen duygu-düşünce ve davranışlarımızı kontrol eden çok komplike bir nörobiolojik komuta-kontrol merkezinin tam da ana çekirdek parçası.

 Hayatımızdan örneklendirmeler yaparak algımızı iyice pekiştirelim :

Üzerinde yaşadığımız kadim medeniyet coğrafyamızda her bölgemizin vazgeçil(e)mez –zannettiğimiz-TAT/LEZZET bağımlılıklarımız var.Düşünsenize gözümüz açtığımıztan beri hangi memlekette doğup büyümüşsek alıştığımız ve bırakamadığımız bu bağımlılıkları ancak  geçirdiğimiz ciddi rahatsızlıklardan sonra bırakabiliyoruz(mu?) güya.

Temel almamız gereken protein, karbonhidrat, vitamin vb destek ürünlerinin biolojik-bedenimiz için gerektiği kadar alınmasını konuşmuyoruz, sadece gerekenden fazlasının tüketilmesi alışkanlığını kasdediyoruz.

Veya bir binek/aracımız ve başımızı sokacak bir mekanımız varsa daha fazlası, daha fazlası ne işe yarar? Bineklerimizin modellerinin sürekli yükseltilip, evlerimizin her geçen gün çok çok daha lüks hale gelmesiyle kaçımızın huzuru daha çok artıyor veya mutluluğumuz artıyor?

Veya en önemlilerinden birisi olan “dijital/teknoloji bağımlılıklarımız” ı ise tamamen ayrı bir yazı konusu yapalım nasip olursa.

İmdi  bu ihtiyaç fazlası/gereksiz şeyleri elde edip işlem tamamlandığında huzura ereceğimiz zannederken tam tersi içimizdeki boşluk daha da büyüyor. Haz hormonu/Dopamin seviyemiz(veya aşırı heyecan uyandıran Adrenalin düzeyleri) aniden kan da fırlıyor ve bahsi geçen pik-düzeyi  haz-hissimiz kısa sürede sonlanıp küüütdenek düşünce bir kocaman boşluk/anlamsızlık/anomi hali yaşıyoruz her zaman.İşte bu çok rahatsız edici anlamsızlık halini yaşamamak için tekrar tekrar o boşluğu dolduracak sayısız şeylere meylederek ve/veya koşturup onlara kavuşabilmek için saatler, günler, aylar, yıllar veya ömrümüzü harcayarak,  “zaman”adlı çok değerli sermayemizi hoyratça heba ediyoruz.

Ancak şunu söylemeden geçmeyelim.Peki neden yaratıldı bu “haz sistemi” ? diye soranlarınız olursa şu cevabı verelim hemen :

İnsan neslinin devamı için bu sistem olmazsa olmazdır(cinsellik/üreme, yeme-içme, otomat davranışlarımızla rutin işlerimizi sürdürebilme,yani YAŞAM denilen gizemin ana umdelerinden birisidir tüm canlılarda bu haz sistemi ancak insan’ın farkı “bilinç sahibi olması” dır). Peki nerede durmamız gerek / hadlerimizi bilmemiz lazım ki  ihtiyacın ötesine geçmeyelim yani bağımlı olmayalım ?

Bağımlılıklarımızdan kurtuluşun neden bu kadar  zor olduğunun hikmetlerini Nörobilim penceresinden(beyin yapısından) serdetmeye çalıştık kısaca, siz bir şeklide birçok bağımlı olduğumuz maddi-manevi şeyleri(makam, şehvet ,yüksek gelir, baş olma sevdası, ortalıkta görünme, narsizm/tanrılaşma sevdası, teknoloji vd.) düşünüp kendiniz örneklendirebilir ve tefekkür denizine kulaç atabilrsiniz.

Bir sonraki yazıda da inşallah bağımlılıklarımızın “medeniyet değerleri” açısından hikmetlerine değinelim inşallah.

Sağlıcakla kalınız efendim…

 
Etiketler: Bağımlılıklar’ımız/, Zincirler’imiz…(1),
Yorumlar
Haber Yazılımı